|
TÜBİTAK 1001 PROJESİ: BALKAN VE KARADENİZ ÜLKELERİ GÜNCEL TARİH DERS KİTAPLARINDA OSMANLI/TÜRK İMAJI
Bu projede Balkan ve Karadeniz ülkelerinde (Bulgaristan, Yunanistan, Kıbrıs, Makedonya Cumhuriyeti, Sırbistan, Karadağ, Kosova, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Arnavutluk, Rusya, Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan) ortaöğretim kurumlarında okutulan tarih ders kitaplarında Osmanlı/Türk İmajı karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. İncelemenin temelini ilk ve orta öğretim kurumlarında 2010-2012 öğretim yılında zorunlu olarak okutulan tarih ders kitapları oluşturmaktadır.
Devlet kurumları tarafından yazdırıldıkları için ülkelerin “resmi” tarihlerini anlatan ve zorunlu eğitim süreçleri nedeniyle bireylerin kimi zaman baştan sona okudukları ilk, kimi zamansa yegâne kitaplar olan tarih ders kitapları Eğitim Bilimleri kapsamında pek çok araştırmaya konu olmuştur. Ancak imgelerin arkalarında yatan üstü kapalı olguları gün yüzüne çıkarmayı ve olumsuz, kasıtlı kalıpyargılara karşı farkındalık yaratmayı amaçlayan İmgebilim ışığında tarih ders kitaplarının incelenmesi henüz çok yeni ve sınırlıdır.
Ülkeler arasındaki ilişkilerde uyuşmazlıkların barışçıl yöntemlerle çözümlenebilmesinde en önemli engellerden birisini halkların ve yöneticilerin birbirlerine ilişkin değer yargıları ve algılamaları oluşturmaktadır. Öğrenilmiş yargı ve algılamaların olumsuz etkisi büyük ölçüde ben ve öteki ayrımı içerisinde ilişkileri şekillendirmektedir. Bu değer yargılarını öğrenme sürecinin ana kaynaklarından biri ise temel öğretim kurumlarıdır. Bu kurumlarda “zorunlu” tutulan öğrenme süreçleri ve okutulan bilgiler yaratılan “öteki” kimliğinin günlük yaşamdaki konumunu belirlemektedir.
Araştırmada İmgebilim (Imagology) kuramsal çerçeve olarak esas alınacaktır. İlgili ülkelerin ilk – orta ve lise düzeyinde okutulan tarih ders kitapları taranarak söylem ve görsel malzemenin (harita, resim, çizim vs.) analizi yöntemiyle Osmanlı/Türk imgesini şekillendiren açık/örtük anlatılar ve göstergeler ortaya konacaktır. Bu kapsamda metin çözümlemesi yoluyla ben ve öteki konusunda kullanılan sözcükler, fiiller ve sıfatlar ayrıca ele alınacaktır.
Çalışmaya esas olan tarih ders kitaplarından yapılacak alıntılar Türkçeye aktarılacak, metinlerin orijinalleri ise çalışmanın sonuna eklenecektir. Bu yönüyle de çalışma neticelendiğinde ilgili ülkelerin tarih ders kitaplarındaki Osmanlı/Türk imgelerini barındıran metinler Türkçeye kazandırılmış ve sonraki araştırmacılara altyapı teşkil etmiş olacaktır.
Proje Ekibi: Projede görev alan kişiler incelenen ülkelerin dillerine vakıf ve imgebilim çalışmaları konusunda birikimi olan uzmanlardır.
The Image of the Ottomans / Turks in the Current History Textbooks of the Balkan and Black Sea Countries
This research project aims to explore the Ottoman / Turkish image in the contemporary history textbooks of the Balkan and Black Sea Countries (Bulgaria, Greece, Cyprus, Republic of Macedonia, Serbia, Montenegro, Kosovo, Bosnia and Herzegovina, Croatia, Albania and Russia) comparatively. The research will empirically be based on the analyses of current history textbooks used in primary and secondary schools during the 2010-2011 academic years.
School history books are prepared under official patronage and they highlight the narratives that shape the contemporary version of official history. Although these books usually reflect one side of the history, they are very important since they are the first and in some instances even the only books that people will read in their life time on history. It is because of these reasons school history books have been so far subject of numerous studies, especially within pedagogy. However, using the method of imagology (image studies) for textbook analysis is a new approach and rarely used so far. As a method, imagology aims to reveal the underlying messages and the negative and intentional stereotypes within the texts.
Stereotyping the other and existing negative images are one of the most important causes of the ongoing conflicts among different countries. The compulsory educational system is the main source of these prejudices and negative perceptions of the “other”. The process of compulsory schooling teaches to the “ordinary” citizens what they should think about the other cultures, people, and governments.
The imagology will be the theoretical frame for this research project. The primary, secondary and high school history textbooks of the selected countries will be analysed by focusing on the verbal expressions and visual materials (maps, pictures, drawings etc.). As a result, we aim to reveal the contemporary manifestation of images concerning Ottomans and Turks within history textbooks.
The selected texts and images containing the stereotypes about the Ottomans / Turks will be translated into Turkish, yet each time they will be attached to the translation. The Turkish translation of these will build a solid basis for further research on the same topic.
The project team consists of experts who are not only proficient in the languages of the selected countries but also have experience in the imagology research.
Araştırmanın Ülke Bazında Gelişimi (Mayıs 2012)
MAKEDONYA (Proje yürütücüsü Doç. Dr. Mehmet Hacısalihoğlu):
Proje yürütücüsü Doç. Dr. Mehmet Hacısalihoğlu tarafından 7 Aralık 2011 tarihinde Yıldız Teknik Üniversitesi’nde “TARİH DERS KİTAPLARINDA BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI” konulu bir sempozyum organize edilmiş ve sempozyumda 11 ülkenin ders kitapları ele alınmıştır. Mehmet Hacısalihoğlu bu sempozyumda “Makedonya Tarih Ders Kitaplarında ve Tarih Yazımında Birinci Dünya Savaşı” konulu bir bildiri sunmuştur. Sempozyumda sunulan bildirilerin makaleler haline getirilerek yayınlanması planlanmaktadır. Ayrıca M. Hacısalihoğlu 9-11 Mayıs 2012’de Kırklareli Üniversitesinde yapılacak uluslararası Balkan Savaşları sempozyumuna “Makedonya Tarih Ders Kitaplarında Balkan Savaşları Algısı” konulu bir bildiri sunacak ve 16-21 Mayıs 2012’de Saraybosna’da yapılacak "Osmanlı İmparatorluğu ve Birinci Dünya Savaşı" konulu uluslararası sempozyuma “Balkan Ülkeleri Tarih Ders Kitaplarında Birinci Dünya Savaşı” konulu bir bildiri ile katılacaktır. Türkiye ile Makedonya Cumhuriyeti arasında tesis edilen iyi ilişkiler neticesinde Türk hükümeti Makedonya’dan Makedon ders kitaplarında bulunan olumsuz imgeleri ortadan kaldıracak bir revizyona gidilmesini talep etti ve Makedonya hükümeti de buna olumlu cevap verdi (Vreme, 208, October 9, 2004). Bunun ne derece ders kitaplarına yansıdığı eski ve yeni ders kitaplarının karşılaştırılması yoluyla tespit edilecektir.
SIRBİSTAN VE KARADAĞ (Araştırmacı Prof. Dr. Gencer Özcan)
Sırbistan ve Karadağ tarih ders kitaplarını inceleyen Prof. Dr. Gencer Özcan Ognjan Kreşiç yardımıyla temin ettiği ders kitaplarını içerik bakımından önemli ölçüde incelemiş ilk tespitlerini yapacak hale gelmiştir. 7 Aralık 2011’de düzenlediğimiz sempozyumda proje konusuyla (Osmanlı/Türk Algısı) ilgili bir sunuş yapmıştır. Yugoslavya’nın dağılmasından başlayarak, Sırbistan’da tarih ders kitapları, yeniden yazılarak değiştirilmeye başlanmıştır. Slobodan Miloşeviç döneminde yazılan tarih ders kitapları ise, Miloşeviç’in iktidardan düşürülmesinden sonra, 2003’ten başlayarak, önemli ölçüde değiştirilmiştir. Bu değişim akademik çevreler tarafından yakından izlenmiş, milliyetçi çevreler yapılan değişikliklere sert tepkiler gösterirken, liberal çevreler yapılanları yetersiz bulmaktadır. Kısaca belirtmek gerekirse, Sırbistan’da tarih ders kitaplarının yeniden yazımı, gerek akademik, gerekse siyasi çevrelerin katılımıyla süren bir tartışma konusudur. Yabancı düşmanlığı ve ayrımcılığa karşı bir tarih öğretimi için uygun metinlerin ortaya konulması amacıyla başlatılan Güneydoğu Avrupa Ortak Tarih Projesi çerçevesinde bölge dillerinde Osmanlı İmparatorluğu, Balkan Savaşları, İkinci Dünya Savaşı ve Balkan halkları başlıklarını taşıyan dört ayrı tarih kitabı yayınlamıştır. Fakat Sırp hükümeti milliyetçi çevrelerden gelen tepkiler üzerine projeye desteğini kesmiştir. Yapılan ilk tespitlere göre Sırp ve Karadağ tarih ders kitaplarında AB’ne üyelik politikalarının etkisiyle Osmanlı/Türk tarihinin anlatımında önemli iyileştirmelerin olduğu görülmektedir. Bununla birlikte eski ders kitaplarında açık olarak mevcut olan negatif imgelerin bu yeni kitaplarda da daha az olmakla birlikte yer aldığı dikkat çekmektedir. Çalışmanın ileriki aşamalarında konuyla ilgili daha ayrıntılı tespitler yapmak mümkün olacaktır.
BOSNA-HERSEK (Bursiyer Jahja Muhasiloviç)
Bosna-Hersek, federal yapıda bir devlet olup federatif yapıyı oluşturan unsurlardan bir tanesi, Republika Srpska (Sırp Cumhuriyeti – bağımsız Sırbistan’dan farkını vurgulamak amacıyla orijinal adıyla anılmaktadır) kendi içinde tekli (üniter) olarak yönetilmektedir. Buna karşılık diğer unsur, Bosna ve Hersek Federasyonu, bir kantonlar federasyonudur. Bosna-Hersek’in farklı bölgelerinde farklı müfredat uygulaması, yakın geçmişteki sıcak çatışmanın etkisini tüm açıklığıyla yansıtmaktadır. Bu bağlamda, 2000’li yıllardan itibaren Bosna-Hersek’te ilk ve orta öğretimdeki tarih eğitiminin içeriğinin nefret söyleminden arındırılması ve bir ortaklık bilinci de geliştirecek içeriğe büründürülebilmesi için (OSCE, OHR, Dünya Bankası, Avrupa Birliği ve Georg_Ecker Enstitüsünün desteğiyle) çeşitli projeler yürütülmüştür. Ne var ki, tarih öğretiminin ağırlığı ve içeriği hem okulların niteliğine (yani teknik eğitim, fen eğitimi ve sosyal eğitim odaklı olup olmamalarına) ve derecesine göre (lise, ortaokul, ilkokul), hem de içinde bulundukları federe birimin niteliğine göre (kantonlar veya Republika Srpska) farklılık göstermektedir. Öte yandan Republika Srpska'da ve Hırvat kantonlarında okutulan kitapların hazırlanması ve yayınlanması için doğrudan Eğitim Bakanlığı görevlendirilmişken, Boşnak kantonlarında 2005 yılından bu yana farklı yazarlar tarafından hazırlanıp farklı yayınevleri tarafından yayınlanan ders kitapları arasında Eğitim Bakanlığı’nın bir seçme yapması usulü izlenmektedir. Bu kitapların incelenmesinde Jahja Muhasiloviç Hırvatistan tarih ders kitaplarını inceleyen Doç. Dr. Ozan Erözden’le işbirliği yapacaktır.
HIRVATİSTAN (Araştırmacı Doç. Dr. Ozan Erözden):
Hırvatistan tarih ders kitaplarını inceleyen Doç. Dr. Ozan Erözden ders kitaplarının içeriğini proje döneminde diğer çalışmalarındaki yoğunluğu nedeniyle kısmen inceleyebilmiştir ve metin analizlerini projenin yeni döneminde gerçekleştirecektir. 7 Aralık 2011’de gerçekleştirdiğimiz sempozyumda “Hırvat Tarih Ders Kitaplarında Gavrilo Princip” konulu bir bildiri sunmuştur. Hırvatistan, idarenin tekliği esasına göre yönetildiğinden eğitim sistemi de Zagreb’deki Bilim, Eğitim ve Spor Bakanlığı (Ministarstvo znanosti, obrazovanja i športa) üzerinden yürütülmektedir. Ders kitaplarının hazırlanmasında 2005 yılına kadar bu Bakanlık tek hazırlayıcı konumundaydı ve ders kitapları “Okul Kitapları” (Školska knjiga) adını taşıyan bir yayınevinde basılmaktaydı. 2005 yılından sonra kitapların tek elden hazırlanması yöntemine son verilmiştir. Proje kapsamında öncelikle incelenen ders kitaplarının seçilmesi konusunda projenin diğer ayaklarında olduğu gibi en yaygın kullanım ölçütü benimsenmiş ve ders kitaplarının edinilmesi ancak 1. proje döneminin sonuna doğru sağlanabilmiştir. Hırvatistan’da anayasal sistemde ulusal azınlık olarak kabul edilen sosyal gruplara geniş kültürel haklar tanındığından anadil eğitimi ve buna bağlı olarak eğitim sistemi içinde farklı müfredat uygulaması da söz konusudur. Ancak ulusal azınlık gruplarının toplam nüfusa oranı % 10’un altında olduğu için bu önemin son derece göreli olduğu da belirtilmelidir. Ulusal azınlık gruplarının tarih öğretiminde farklı müfredat uygulayıp uygulamadığı, eğer uyguluyorlarsa bunun proje açısından ele alınmasının anlamlı olup olmayacağı konuları proje süreci içinde ayrıca tartışılacaktır.
BULGARİSTAN (Araştırmacı Yrd. Doç. Dr. Neriman Ersoy-Hacısalihoğlu):
Yrd. Doç. Dr. Neriman Ersoy-Hacısalihoğlu geçen altı aylık proje döneminde tarih ders kitaplarında yer alan metinleri incelemeye başlamıştır ve metinlerin önemli bir kısmını inceleyebilmiştir. Ayrıca 7 Aralık 2011’de düzenlediğimiz sempozyuma “Bulgaristan Tarih Ders Kitaplarında Birinci Dünya Savaşı” konulu bir bildiri sunmuştur. Bu bildirinin makale olarak geliştirilip yayınlanması planlanmaktadır. Ayrıca 9-11 Mayıs 2012’de Kırklareli Üniversitesinde gerçekleştirilecek uluslararası Balkan Savaşları konferansında “Bulgaristan Tarih Ders Kitaplarında Balkan Savaşları” konulu bir bildiri sunacaktır. Bulgaristan’da 1990’da Jivkov rejiminin yıkılmasıyla birlikte ilk tartışmalardan biri ders kitapları üzerine olmuştur. 1992’de hazırlanan ve okullarda yeni kitapların yazımına kadar kullanılması öngörülen bir tarih kitabı ülkede büyük tartışmaların ve özellikle öğretmen ve öğrenci velilerinden gelen tepkilere neden olmuştur. Tepkilerin en büyük nedeni Osmanlı/Türk döneminin “kölelik/esaret” olarak tanımlanmamasından ve bazı aşırı negatif kavramların kullanılmamasından kaynaklanmıştır. İlerleyen dönemde yeni kitaplar yazılmış ve tek tip kitaplar yerine birden çok yayınevinin bastığı ve bakanlığın onayladığı kitaplar kullanılmaya başlanmıştır. Projeyle ilgili yapılan ilk tespitlere göre tarih ders kitaplarında Osmanlıların/Türklerin Balkanlardan Avrupa’ya yönelik yapılan fetihleri istila olarak gösterilmektedir. Bunun yanında Balkanlara Osmanlıların/Türklerin gelmesiyle birlikte “Balkan halklarının özgür Avrupa dünyasından koparıldığı” anlatılmaktadır. Buna rağmen Osmanlı döneminde yapılan reform ve yenileşme hareketlerine de yer verilmektedir. Hatta son dönem gelişmelerinden 1989 yılında gerçekleşen zorunlu göçle ilgili ayrıntılı bilgiler mevcuttur.
RUSYA (Araştırmacı Öğr. Gör. Dr. Evren Balta-Paker):
Projenin ilk altı ayında öncelikli olarak analize tâbi tutulacak Rus Tarih kitaplarının belirlenmesine çalışılmıştır. İkinci altı aylık dönemde ise tarih ders kitabı metinlerinin önemli bir kısmı tespit edilerek konusal bir tasnife tabi tutulmuş ve çevrilmiştir. Bu şekilde proje sonucunda oluşturulacak makale için taslak bir metin oluşturulmuştur. Araştırmacı Evren Balta-Paker metin inceleme ve çeviri çalışmalarını Moskova’da yüksek lisans çalışması yapan eski öğrencimiz Süheyla Demir ile birlikte yürütmektedir. Rusya’da tarih eğitimi 6. sınıfta başlamaktadır ve lise eğitiminin son yılı olan 11. sınıfa kadar devam etmektedir. Tarih öğretiminde Rusya tarihi ve Dünya tarihi isminde iki farklı ders okutulmaktadır. Sosyalist dönemde tek tip tarih eğitimi ve ders kitabı hazırlama sistemi sosyalizmin çöküşü sonrasında değişmiş, özel sektör, çıkar grupları ve kilise gibi pek çok farklı aktörün tarih eğitiminde ders kitaplarının üretimi ve dağıtımı sürecine aktif olarak katılmaya başlamıştır. Rusya Federasyonun toparlanma sürecine girdiği son on yılda ders kitabı basan yayınevi ve buna mukabil basılan ders kitabı sayısında çok hızlı bir artış yaşanmaktadır. Federal Eğitim Birimi (Rosobrazovanie) basılan kitapları incelemekte ve her eğitim yılı için “onaylanan” ve “tavsiye edilen” olmak üzere iki farklı liste yayınlamaktadır. Gerek ilköğretim düzeyinde, gerekse lise düzeyinde okulların ders kitaplarını seçimi okul yönetimi ve okul aile birliklerinin inisiyatifine bırakılmıştır. Federasyonun büyüklüğü, federasyon içinde eğitim yapılan dillerin çokluğu ve eğitimin Rusya’nın federatif yapısı yüzünden hayli yerel özellikler taşıması ve yerel dilleri barındırması gibi nedenler dolayısıyla incelemeye temel oluşturacak ders kitaplarının seçimi bu proje için önem arz eden konulardan biri olmuştur. Rusya federasyonunda ve ABD ve Avrupa’da ders kitapları üzerine çalışan akademisyenlerden görüş alındıktan sonra incelemeye esas teşkil edecek ders kitaplarının belirlenmesinde öncelikli kıstas olarak en yaygın biçimde okutulan ve en geniş dağıtım kapasitesine sahip yayınevlerinin kitaplarının esas alınması ilkesi belirlenmiştir. Bu kıstas üzerinden Rusya federasyonunda en yaygın dağıtım yaptığı saptanan Prosveschenie yayınevinin kitaplarının incelemede kullanılmasına karar verilmiştir. Bu belirlenme yapıldıktan sonra Rusya Federasyonundaki yerel bağlantılar kullanılarak ders kitapları temin edilmiş ve içeriklerinin incelenmesine başlanmıştır.
ARNAVUTLUK (Araştırmacı Doç. Dr. Bülent Bilmez):
Arnavutluk tarih ders kitaplarının temini projenin ilk altı aylık döneminde mümkün olmamıştı. İkinci altı aylık dönemin başında ders kitapları temin edildi ve Arnavutluk tarih ders kitaplarını incelemek üzere 1 Kasım 2011’den itibaren Doç. Dr. Bülent Bilmez projeye araştırmacı olarak dahil edilmiştir. Bülent Bilmez geçen süre içinde tarih ders kitaplarındaki Osmanlı/Türk algısıyla ilgili olan metinleri incelemeye başlamıştır. Şuan hazırlayacağı proje makalesinin taslağını oluşturma aşamasına gelmiştir. Bülent Bilmez ayrıca 7 Aralık 2011’de düzenlediğimiz sempozyumda “Arnavutluk Tarih Ders Kitaplarında ve Tarih Yazımında Birinci Dünya Savaşı” konulu bir bildiri sunmuştur. Bu bildiriyi de ayrı bir makale olarak hazırlaması planlanmaktadır. Arnavutluk’ta zorunlu tarih eğitimi ilkokul 4. Sınıfta başlamaktadır. Devlet okulları ve özel okullarda zorunlu olarak okutulan tarih ders kitapları Eğitim Bakanlığı ve Arnavutluk Bilim Kurulu’nun resmi onayı ile hazırlanmaktadır. Ders kitabı konuları Pedagojik Araştırma Enstitüsü bünyesindeki bir grup tarafından hazırlanmakta ve Eğitim Bakanlığı bünyesindeki özel bir komisyonun onayı ile yayınevlerine yollanmaktadır. Yayınevleri ise bu konular kapsamında yazarları ve editörleri seçerek kitapları basıma hazırlamaktadırlar. Bu süreç sonunda incelenen kitaplar Milli Eğitim Bakanlığı’nın onayından geçerek öğrencilere bizzat okullarda verilmektedir. Bu nedenle ders kitaplarının Kitapçı veya kırtasiyelerde satışı yapılmamaktadır. Bu nedenle Tiran’da bulunan Mehmet Akif Koleji yetkililerinin yardımıyla güz dönemi başlangıcında temin edilebilmişlerdir.
KOSOVA (Bursiyer, yüksek lisans öğrencisi, Fatih Fuat Tuncer):
Kosova tarih ders kitaplarını incelemek üzere projeye dahil edilen Fuat Tuncer 7 Aralık tarihli sempozyumda “Kosova Tarih Ders Kitaplarında Birinci Dünya Savaşı” konulu bir bildiri sunmuştur. Arnavutça eğitimi yanında Kosova’daki Arnavutça tarih ders kitaplarının metinlerini inceleyerek Akdeniz Üniversitesinde aynı konuda hazırlamakta olduğu yüksek lisans tezini yazmaya başlamıştır. Kosova 1999 yılındaki NATO müdahalesinden sonra fiilen otonom bir yapı kazanmış ve UNMİK yönetimi 2003 yılında Kosova Standartlarını yayınlamıştır. Yayınlanan standartlar okul müfredatını da kapsamıştır. Kosova’nın bağımsız olmasıyla birlikte ders kitapları da değişime uğramaya devam etmiştir. Kosova’da eğitim sistemi “ilk ve alt orta öğretim” ve “üst orta öğretim sistemi” olarak ikiye ayrılmıştır. Kosova’da zorunlu tarih eğitimi 5. Sınıftan başlamakta ve lise son sınıfa kadar sürmektedir. Esas itibarıyla Arnavutça ders kitapları okutulmakla birlikte, azınlıklar için de anadilde tarih ders kitapları hazırlanmaktadır. Bunlar Türkçe, Boşnakça ve Sırpça’dır. Bu kitapların basımında “Shtepia Botuese Libri Shkollor Prishtina” isimli tek bir yayınevi kullanılmaktadır. Kosovo’nın kuzeyinde yaşayan Sırplar ise Kosova yönetimini tanımadıkları için Sırbistan’dan gelen tarih ders kitaplarını kullanmaktadırlar.
YUNANİSTAN (Bursiyer, doktora öğrencisi Betül Ayanoğlu)
Betül Ayanoğlu, yüksek lisans tezini “Türk-Yunan Tarih Ders Kitaplarında Karşılaştırmalı Öteki” başlığıyla proje yürütücüsü Mehmet Hacısalihoğlu’nun danışmanlığında hazırlamış ve başarılı bir şekilde Temmuz 2011’de sonuçlandırmıştır. Eylül 2011’de doktora öğrenimine başlamıştır. Projenin ikinci altı aylık döneminde yüksek lisans tezinde ele almadığı konular üzerine çalışmaya başlamıştır. Özellikle Ortaçağ dönemi ilişkilerin, Osmanlı egemenliğinde Rumların konumunun, 1923 sonrası Türk-Yunan ilişkilerinin tarih ders kitaplarındaki anlatımı konuları üzerine çalışmaya başlamıştır. Ayrıca proje için hazırlaması planlanan makaleyi yazmaya başlamıştır. Çalışmasını gelecek bir yıllık süre içinde bir anket/mülakat çalışmasıyla desteklemesi ve tamamlaması planlanmaktadır. Yunanistan’da tarih öğretimi müfredatı ve tarih ders kitapları Eğitim, Yaşam Boyu Öğrenim ve Din İşleri Bakanlığı’na bağlı olarak faaliyet gösteren Pedagoji Enstitüsü (PI) tarafından belirlenmektedir. Devlet tarafından hazırlatılan tek tip ders kitapları okullarda ücretsiz olarak öğrencilere ulaştırılmaktadır. Okulların eğitim çalışmalarının değerlendirilmesinden Eğitim Araştırma Merkezi (KEE) ve Pedagoji Enstitüsü eş oranlı sorumludur. Yunanistan’da ilkokul 6 sene, ortaokul 3 senedir. Dolayısıyla zorunlu ilköğretim 9 sınıfa tekabül etmektedir. Lise eğitimi ise 3 yıldır ve isteğe bağlıdır. Betül Ayanoğlu 7 Aralık 2011’de merkezimizde düzenlediğimiz sempozyumda “Yunan tarih ders kitaplarında Birinci Dünya Savaşı” konulu bir bildiri sundu ve gelecek dönemlerde bu bildiriyi bir makaleye dönüştürmesi planlanmaktadır.
KIBRIS RUM KESİMİ (Bursiyer doktora öğrencisi Deniz Ertuğ)
Projenin ilk döneminde Güney Kıbrıs tarih ders kitapları Kıbrıs Barış Enstitüsü Müdürü Dr. Areti Demosthenous’un yardımıyla temin edilmişse de, incelenememişti. Bu kitapları incelemek üzere 1 Mart 2012’den itibaren projeye iyi düzeyde Yunanca bilen doktora öğrencisi Deniz Ertuğ bursiyer olarak dahil edildi. Deniz Ertuğ ders kitabı metinlerini incelemeye devam etmektedir.
Projeye Sonradan Dahil Edilen Ülkeler:
ERMENİSTAN (Yrd. Doç. Dr. Yıldız Deveci Bozkuş):
Projenin başlangıç aşamasında Ermenistan Ermenice bilen uzmanın bulunmaması nedeniyle projeye dahil edilememişti. Projedeki bu eksiği giderebilmek için Ermenice bilen meslektaşlardan Prof. Dr. Seyit Sertçelik (şimdi milletvekili) ile bağlantı kuruldu ve onun tavsiyesi ile Ankara’da yeni kurulan Yıldırım Beyazıt Üniversitesinde Yardımcı Doçent olarak çalışan Yıldız Deveci 1 Kasım 2011’den itibaren projeye dahil edildi. Temin edilen tarih ders kitapları Yıldız Deveci tarafından incelemeye başladı. Şimdiye kadar ders kitaplarındaki metinlerin bir kısmını inceledi ve metin analizi çalışmalarını sürdürmektedir.
AZERBAYCAN (Bursiyer Emin Uzun)
İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümünde yüksek lisans öğrenimi yapmakta olan Emin Uzun projeye Azerbaycan tarih ders kitaplarını incelemek üzere dahil edilmiştir. Azerbaycan tarih ders kitaplarının 8. Sınıfa kadar olan kısmı geçen süre içinde temin edilmiş olup, Emin Uzun tarafından incelenmeye başlanmıştır. Ders kitapları 5. Sınıftan itibaren dünya tarihi ve Azerbaycan Tarihi olmak üzere her sınıf için iki tarih kitabı mevcuttur. Her iki kitap kategorisinde de Osmanlı/Türk tarihiyle ilgili bölümler ve metinler bulunmaktadır. Projenin ilerleyen dönemlerinde bu metinlerin incelenmesine devam edilecektir.
|
